BORROKA KONPARTITUEN HERRI BAT GARA

Jordi Cuixart: “Espainian, jende asko lotsatzen da Espainia Kataluniarekin erakusten ari den portaeraz”

“Hautetsontziak babestu zituen jendeak ez du merezi botere autonomikoaren kuotak handitzea besterik bilatzen ez duen alderdien arteko borrokarik”

Elkarrizketa hau sinatzen duenak Jordi Cuixart (Santa Perpètua de Mogoda, 1975) zuzenean entzun zuen lehen aldia Jordi Òmnium-eko presidente gisa jardun zuen lehen eguna izan zen. Mintzaldi zintzo eta irmoa izan zen. Urduri zegoen, halere. Quim Torra-ren ordez zetorren presidentziara. Cuixart, Sabadellen hazitako ‘self-made man’ bat, hiri horrentan ikasi zuen lanbide-heziketa. Ez dauka atzerriko hirietan eginiko masterrik. Beti izan da enpresaburua eta demokrata. Kataluniako ezkerraren begi-ninia da. Gaur egun espetxe batean dago preso, Espainiak matxinada egozten diolako.

Cuixarti egindako elkarrizketa hau, hedabide honetako kolaboratzailea baita, CRÍTIC-en ikasturte berriko lehendabizikoa da. Ez da elkarrizketa normala izan. Zeren, segurki, egoera hau ez baita normala.

Zer ematen dizu espetxeko esperientzia honek?

Esperientzia gogorra da, baina oso ikasgai positiboak ditu; esaterako, beldurra galtzea eta momentu presentea betegintzarrez osoki bizitzea. Baita ere beti ahalik eta erarik koherenteenean izatearen garrantzia, pentsatzen duzunaren, esaten duzunaren eta egiten duzunaren artean.

Zer aurkitu duzu?

Oso jende askotarikoa. Hemen barruan ikasten duzun lehenengo gauzetariko bat da inor eta ezer aurretik ez juzgatzea. Bizipen guztiz durduzagarriak entzuten ohitu naiz, bukaera zalantzazkoa dutenak. Horrek erakutsi dit benetako aberastasuna norberaren barnean dagoela.

Horrek birplantearazi al dizu zer edo zer, herritar gisa eta enpresaburu gisa?

Nahiz eta beti pentsatu izan dudan presoak izatea bera porrota dela gizartearentzat, gaur egun are eta konbentzituago nago. Ezin dugu ahaztu espetxeak justiziaren izenean sortu dituela gizakiak, eta espetxeak berak injustizia egoera asko sor ditzakeela, bai espetxeratuentzat, bai haien senideentzat ere. Bestalde, espetxean jende talentu handiko asko dago, eta gehien landu behar diren alderdiak emozioarekin loturikoak dira, hala nola autoestimua edo enpatia, talentu hori azalera dadin. Hemen, Lledoners-en, asko lantzen da hori.

Birplanteatu behar al da espetxe-sistema?

Bai, noski, zeren zuzenean edo zeharka delituaren dinamika bera eta espetxearena sarritan jazarri egiten baitzaio gutxien duenari baina gehien behar duenari. Gauzen alderdi positiboari erreparatzen badiogu, delituen errepikapen-maila Katalunian estatukoaren eta Europakoaren azpitik dago. Seguru ez dela batere kasualitatea eta bide bat markatzen du.

Jordi Cuixart - Foto_ LAURA FÍGULS

Argazkia: LAURA FÍGULS

“Borroka konpartituen herri bat gara: horretxek bultzatu gaitu gizarte gisa aurrerantz”

Burujabetza. Nola eraikitzen dira zuzbiak eta zergatik altxatu behar dira? Zubi horiek, norekin elkartu behar gaituzte? Zer ezberdintasun ikusten duzu konpartitzearen eta zabaltzearen artean?

Concepció Arenalek honela dio: “Ongizate komunaren alde elkartzen gaituzten indarrek ez dute batuketa egiten, biderketa baizik”. Òmnium Cultural sortzearen arrazoia kontsentsuak bilatzea eta sendotzea da. Elkargune espazio bat jokatzen dugu, guztiz borondatezkoa dena, ez inposatua; hori bera da gure masa sozialaren egoera eta hor eroso sentitzen gara. Ez dugu hitz egiten zabaltzeaz konpartitzeaz baizik, zeren inori ez baitzaio gustatzen beste baten zabalkundea bereganatzea; zabaltzearen muineko kontzeptua zu egiaren jabe zarelako ideian datza, eta zabaltzaileak eta zabalduak behar ditu.

Errespetuz eta hitz-jokoa lirudikeen zeratik harago, gustukoagoa dugu ‘konpartitu’ aditza, hau da, prest egotea besteek ematen dutena jasotzera eta ematera, ulertzera eta entzutera. Berriz ere enpatia, elkarrizketarako eta ulermenerako tresna gisa. Beti aldarrikatuko dugu borroka partekatuen herria garela: horrek eman digu gizarte moduan aurrera egiteko bidea, hori da gure gizarte-kohesioaren funtsezko elementua.

Gure zeregina da kultura sustatzen jarraitzea, intolerantziaren eta totalitarismoaren aurkako tresna garrantzitsu gisa; lanean jarraitzea herri honen gizarte-kohesioa sendotzeko, eta borrokan jarraitzea eskubideak eta askatasunak urratzeari uzteko, orain ikusten ari baikara lorpen demokratiko horiek ez zeudela batere sendotuta. Xingola horien aurka estatuak daraman operazioak ezkutatu nahi du Katalunian herritarren %75etik gora gure espetxeratzearen kontra daudela, “bitxiki” gatazka politikoa konpontzeko bidea erreferenduma dela defendatzen duen jendearen ehuneko berbera. Errepresioaren aurkako mugimendua katalanismoaren borroka partekatua bilakatu da. Guk beti egin dugu bide eskoziarraren alde, eta Estatuari dagokio, bide hori ukatzen duen eran, Kataluniako herritarrei eskaintza bat proposatzea. Estatua goitik behera okertzen da proposamen hori errepresioa bada.

“Espainiako estatuak bere buruari galdetu behar dio zergatik jo duen erreka haren proiektu nazionalak.”

 

Duela gutxi, Carlos Zanón idazleak zuri buruz zioen Katalunian jende asko dagoela zure antzekoa. Ezkerrekoa, murtziar baten eta katalan baten semea, langile-girokoa. Estatua kezkatuta al dago independentismoak zurea bezalako jatorria duen jende esanguratsua duelako? Estaturik gabeko nazio gehienetan, ez da erraza izaten lurralde barean bizi diren talde etnokultural ezberdinen arteko diferentziak gainfitzea (adibide paradigmatikoa Irlanda da: ‘ulster scots’ protestanteen eta gaeliko katolikoen artekoak). Alde horretatik, Katalunia eta katalanismoa arrakastaren eredua dira. 

Zer falta du, bada, proiektu nazional katalanak aurrera ateratzeko?

Nire ustez, Kataluniako gizarte-kohesioa arrakastaren eredua da, neurri handi batean eskola-ereduan eta gizarte katalanaren abegikortasunean zimendatua, non migrazioa egiturazkoa baita. Eta askoz gehiago erreibindikatu behar dugu hori, gure autoestimu kolektiboaren arrazoi nagusietako baten gisan. Nagusi-nagusiki, ez dugu abizenez galdetzen, ezpada partekatzen dugun destinoaz. Alerta etengabea gorabehera eta gorrotoaren eta zatiketaren profesionalen despit, ez diogu kosk egin Europa eta mundu osoan zabal dabilen xenofobiaren amuari. “Casa nostra, casa nostra” [Geure etxea] da gure gizartea, eta jakin behar dugu baliatzen A-17aren ondorengo Rubí-ko besarkada hura, ekintza terrorista batean semea galdu duen aita baten eta negarretan urtzen ari den imam baten artekoa. Nire errealitate pertsonala Kataluniako jende asko eta askorena bera da. Espainiako toki guztietatik edo atzerritik beren familientzako bizimodu duinago baten bila etorritako jendearen seme-alabak. Kasu askotan, plazak eta kaleak esku hutsez hitzez hitz asfaltatu zituen jendea. Betiko esker ona zor diegu. Ez ziren pateraz etorri, baina bai kartoizko maleta batez. Eta egunez egun gehiago dira orainaldi duin bat eta etorkizun esperantzatsu baten bermatzaile gisa burujabetza eta proiektu inklusiboa ikusten duten -ikusten dugun- etorri berriak edo etorri berrien seme-alabak.

Iruditzen zait Kataluniako herriari ezin zaiola ukatu proiektu partekatu baten sendotasuna. Kolektiboki, gizarte moduan aurrera egiteko gauza izan da, bere egiturak indartzeko, urteetan kalera modu baketsuan irteteko, beldurrik gabe eskubideak eta askatasunak baliatzeko -Estatuaren botere-abusuak gorabehera-, eta errepresioaren aurrean irmotasunez erantzuteko. Uste dut Espainiako estatua dela bere buruari galdetu behar diona zergatik egin duen porrot, guztiz, bere proiektu nazionalak. Baina hori ez da nahikoa, zeren “igogailu soziala” gelditu egin baita, edo moteldu, onenean ere, eta berrezarri egin behar da. Erantzuna eman egoera larrienean dauden herritarren oinarrizko beharrei. Esan nahi baita etxebizitza-krisia edo pobrezia energetikoa eta betearazpen hipotekarioak, oraindik ere gure herritarren bizkarrean kolpeka daudenak. Horregatik, Òmnium-ek “Lliures” proiektua bultzatu zuen, Coop57 eta ECAS-ekin batera. Borroka sozial partekatu batzuk lehentasun nazionala dira.

“Autodeterminazio erreferendum batean, etorkizun politikoa askatasunez erabakitzeko berdintasuna ere defendatzen dugu”

Aurreko galdera dela eta, nahiz eta une batzuetan haserretutako klase ertaineko halako jaidura bat nabaritu den, mugimendu soberanista aski transbertsala izan da, oinarri nagusiki progresista eta demokratiko batekin. Nola uste duzu ikusten duela soberanismoa beste blokeko erdi-mailako herritarrak? Beharrezkoa al da alteritate ariketa bat egitea? Egon al da katalanismo sobera esentzialista bat, ikuspegi etnokultural batetik begiratuta?

Soberanismoaren ondasun preziatuenetako bat, egiazki, haren transbertsalitatea eta haren ñabardurak dira. Barkaidazu pertsonalizatzen badut, baina ni Cuixart eta Navarro nauzu abizenez; gure presidenteordea, Mauri eta de los Ríos, Llansana presidenteordearen ondoan eta batzar nazionaleko kideen erdien ondoan, emakumeak baitira. Uste dut azalpenik ez dela behar. Carmen Junyent-ek ondo dioen moduan, gaur egun 200 hizkuntza baino gehiagorekin bizi gara, ama-hizkuntza ez katalana ezta gaztelania baizik eta txinera, urduera edo arabiera duten herritarrekin. Horrek aberastu egiten gaitu gizarte gisa, eta katalana bihurtzen da, inoiz baino gehiago, denon hizkuntza komuna eta kohesio-hizkuntza, Italian italiera bezala edo Erresuma Batuan ingelesa bezala. Aniztasunean elkartuta, esan nahi baita inolako ukaziorik gabe, eskola katalanaren ereduak sinbolizatzen duen moduan.

Alteritatearen kontzeptuak konpartitzeko kontzeptuarekin lotzen gaitu: kontzientzia hartzen dut nire auzoaren ikuspuntua nirearen osagarria dela, nirearen balio berbera duela. Ez dago kontraesanean; batuketa bat da, eta produktu berri bat sortzen du. Elkarrizketaren edo adierazpen-askatasunaren defentsa, indarkeria politikoaren eta edozein alternatibaren judizializazio politikoa baztertzea, horiek dira herrialdearen kontsentsu handienak: preso politikoak izatearen kontra dauden katalanen % 75. Autodeterminazio-erreferendum batean ere herritarren berdintasuna defendatzen dugu, etorkizun politikoa askatasunez erabakitzeko. Soberanistak baino lehenago demokratak gara.

Jordi Cuixart - Foto_ GUILLEM ROSET

Argazkia: GUILLEM ROSET

“Espainiako ezkerraren zati bat eskuinarekin lerratu da, baina arriskutsua litzateke denak zaku berean sartzea”

Nola ikusten duzu Espainiako ezkerra? Podemos-ek benetako aldaketa ordezkatzen du? Idatzi al diozu Pablo Iglesiasi? Espero al duzu ezer PSOEtik?

Pablo Iglesias Sotol del Real espetxera joan zen niri bisita egitera. Bai bera bai Alberto Garzón preso politikoen askatasuna argi eta garbi exijitu duten Espainiako lehenengo buruzagi politikoetakoak izan dira; baita Pepe Àlvarez ere, UGTren aldetik. Espainiako ezkerra oso kontzeptu zabala da, zehaztu behar dena. Bistakoa da Espainiako ezker historiko honen zati bat orain arte, eta batez ere Kataluniako gatazkarekin, estu-estu lerratu dela eskuinarekin edo, federalismoaren izenean eta egitate zehatz eta irmorik gabe, Kataluniako gizartearen autodeterminazio-eskubidea ukatzea edo gutxiestea erabaki duela. Baina arriskutsua izango litzateke denak zaku berean sartzea. Espainiako estatuan jende pila dago lotsatzen dena Estatuak Kataluniarekin erakusten duen jokaeraz; herritarren eskubideak eta askatasunak inpunitatez nola urratzen ari diren ikusita; erabiltzen ari den errepresio basatiaz, eta gaur egungo maila demokratiko eskasaz. “Derechos y libertades” adierazpena, 200 artista eta intelektualek baino gehiagok sinatua, zuzenbide penaleko 100 katedradunek baino gehiagok sinatutako adierazpena, Nazioarteko Amnistiaren salaketa edo errepresio oldearen beste biktima batzuen salaketa, hala nola Cristina Fallarás-ena edo Helena Maleno-rena, beste askoren arteko bi izen aipatzeagatik. #RiveraQuitameEste kanpaina ere errealismo-bainu bat da, probokazioaren eta oportunismoaren aurka.

Lehia gordina dago eskuin muturrean PPren eta Ciudadanos-en artean, funtsean ezberdintasun gutxi erakusten dituen PSOE bat gobernuan dagoela. Podemos-ek eta Izquierda Unida-k benetako zailtasunak dituzte autodeterminazio-eskubidea argiro aditzera emateko, baina ezin diote uko egin eskubide politikoen aldeko beren defentsa historikoari. Kataluniaren askatasuna defendatzea Murtziaren askatasuna defendatzea da, eta berdin Madrilena edo Andaluziarena. Askatasuna osoa da, edo ez da egiazkoa.

“I-20an, helburua ez zer miaketak eragoztea, ekintzaren eta atxiloketen aurka protestatzen baizik”

Nola gogoratzen duzu irailaren 20a?

Oroitzapen polita daukat, nahiz eta sukarrraldi itzela eduki. Albistea goizeko lehen orduan piztu zen, eta herritarrak modu espontaneoan elkartuz joan ziren Ekonomia Kontseilaritzaren ateetan. Gertaera ezin larriagoak eta sekula ikusi gabeak izaten ari ziren. Herrialdeko entitateek eta gizarte-ehundurak (sindikatuak eta entitateak) batera etorri ginen erantzun koordinatua behar zela, indarrak batu genituen eta eguerdian Bartzelonako Sant Jaume plazan elkartu ginen, demokraziaren kontrako eraso gordin hura salatzeko eta instituzioak babesteko. Ekonomian gero eta jende gehiago bildu zen, betiere giro zibiko batean, baketsu eta jai-girokoan…, ez baitakigu beste modu batean egiten. Ni lehen orduan egon nintzen, eta gero, arratsaldean, 6etatik aurrera, gutxi gorabehera. Helburua ez zen miaketak eta sartzeak eragoztea, baizik eta modu baketsu batean protesta egitea ekintza eta atxiloketa haien kontra. Eguerdian jada iragarri genuen bilkura gaueko 12etan amaituko zela… Jakitun nintzen jende askok ez zuela ondo hartuko bilkura bertan behera uztea, baina egoera arretaz aztertu beharra zegoen. Arratsaldean berean, Jordi Sànchezek eta biok protesta bertan behera utzi genuen.

Zoritxarrez, estatu-mailako inongo telebista-katek ez du Mediapro-ren “20-S” dokumentala eman nahi izan: isiltasun informatiboaren beste abibide bat da, manipulazio mediatikoarena eta zenbait komunikabidetan gure salaketak bizi duen deshumanizazio prozesuarena. I-20 da manifestazio baketsurako eskubidea erreibindikatzeko eguna: opositore zibilak kalera ateratzeagatik diktaduretan espetxeratzen dituzte, Marokon Rifeko protestetan, Turkian edo Errusian.

“Gauzak ez dira atera espero zen bezala, baina aurrerapausua ikaragarria da”

Presidenteak independentzia deklaratu aurretik, eta biharamunean kontseilari asko erbestera joanda, zu ja espetxean zeunden. Nola bizi zenuen urriaren 28a? Ba al zeuden egiturak prest independentzia aurrera eramateko?

Erreferenduma egin egin zen eta Errepublika aldarrikatu ere bai. Eta egia da halaber Estatuaren indarkeriak eragotzi zuela bozketa normaltasunez egitea eta errepresioaren ondorioz gaur egun ehunka lagun daudela judizialki jazarriak, 9 preso politiko eta 7 politikari erbestean. Gauzak ez dira gertatu espero genuen bezala, baina aurrerapausia ikaragarria da. Orain badakigu aurrera egiteko ezin dugula muga gisa jarri espetxea, ez eta Estatuaren indarkeriazko mehatxuak ere. Urriaren 1eko desobedientzia zibilaren ekimenak berretsi egiten digu Kafkak zioen hura: “Une batetik aurrera ez dago itzulbiderik. Horixe da iritsi beharreko puntua”. Sekula ez da ezer berdina izango urriaren 1az geroztik eta gizarte katalanaren zati handi batentzat eta ondorengo belaunaldientzat sinbolizatzen duen guzti harrez geroztik. Ez dezagun ahaztu ezen, Estatuaren indarkeria neurrigabea erakusten duten irudiak gorabehera, jendea etxetik atera zela botoa ematera eta eskolak defendatzera.

Gu urriaren 16an sartu ginen espetxera, Jordi Sànchezekin batera, Errepublika aldarrikatu baino lehen. Òmniumen beti esan izan dugu ez digutela ezer oparituko, eta bistakoa da ikasgaiak atera behar ditugula orainaldiaren eta geroari begira, bakoitza dagoen tokitik, gizarte zibilaren ikuspegitik gure kasuan. Òmnium aspalditik ari da lanean eta, gainera, estrategia partekatu bat eskatzen dio soberanismoari, zabala, transbertsala, inklusiboa eta irabazlea, Kataluniako herriak hautetsontzietan erabaki zituen helburuak erdiesteko.

Jordi Cuixart- Foto_ ELISENDA ROSANAS

Argazkia: ELISENDA ROSANAS

“Gutxietsi egin dute Estatuaren prentsaren zati batek Espainiako eta Kataluniako herritarren artean izan duen inpaktua; ez baitute kazetaritza landu, propaganda baizik”

Soto del Realen ikusi zenuen nola azaldu zuten telebista espainiarrek Katalunia, eta kritikoa agertu zara askotan. Zer gogoeta egiten duzu Espainiako kazetaritzaren gainean? Eta orain, Katalunian zaudela, nola ikusten duzu hemengo kazetaritza? Évole gehiago behar al ditugu?

Ezin dugu orokortu. Badaude hedabide batzuk, ez bakarrik telebistak, lan profesionala eta zorrotza egiten dutenak. Baina egia da, baita ere, Estatuaren prentsaren zati batek ez duela kazetaritza egiten, propaganda baizik. Gutxietsi egin dugu, ikaragarri gainera, botere komunikatzaile propagandistiko honen inpaktua Estatuko herritarren artean eta, bereziki, katalanen artean. Harrituta gelditu naiz ikusita zer-nolako gaitasuna duten hedabide batzuek herritarrei Katalunian gertatzen ari zenari bruzko errelatu guztiz akritikoa ezartzeko. Asko estimatzen dut Jordi Évole, gizon ausarta da. Ez dugu apenas elkar ezagutzen, baina hausnarketa eta elkarrizketa oso interesgarriak partekatu ditugu, elkartzen gaituzten kezka sozial berberak ditugu eta iraganaldi familiar antzeko xamarrra dugu. Hori da esaten duguna: partekatu. Berak beti esaten du erraz maitemintzekoa dela, eta ni ere bai. A ze parea. Behar ditugu, baita ere, Gabilondo gehiago, Francino, edo Basté i Terribas… Murielek zioen moduan, “Entzun dezagun, denetarikoak gara eta”.

Borrokarik al dago soberanismoaren barruan hegemonia eskuratzeko?

Ziur legitimoa dela; guk beti esan dugu demokrazia osasuntsu batean alderdi politikoen zeregina funtsezkoa dela, baina bistan dago oraingoa bezalako une politiko batean hautetsontziak gorputzez defendatu zituztenek eta mobilizatzen urteak daramatzatenek ez dutela borroka alderdikoirik merezi, botere autonomikoaren kuotak irabazte aldera. Batasun estrategikoa ezinbestekoa da.

Ezkerra-eskuina ardatzak, zer zentzu du?

Erreparatu gaur egungo preso politikoen militantziari: liberalak eta sozialdemokratak aurkituko dituzu, zentrokoak, eskuinekoak eta ezkerrekoak, eta tartean entitate batzuen arduradunak. Gaurko soberanismoak eskema klasiko asko apurtu ditu.

Eredu sozioekonomiko eta identitario ezberdinak al daude aurrez aurre? Zer ezker eta ezkerreko zer petrtsona dira zuretzat erreferentzialak?

Joan Baptista Cendrós-ek, -Òmniumeko sortzaileetariko bat- idatzi zuen 68ko maiatzean inspiratu zela erakundea sortzeko, eta geroago Esquerra Democràtica de Catalunya alderdia eratu zuen; besteak beste, Joan Oliverren mezenasetako bat izan zen. Gizarte katalan konplexu bat ñabarduraz joria erreibindikatzen dugu, naturaltasunez bizitako kontraesanez aberastua, non irakurketa azkarrak errakuntzaren putzuan ito baitaitezke. Uste dut indar politiko soberanistek mugitzen duten hautesleriak, bere tarte zentralean, gauza asko eduki ditzakeela amankomunean, eta hori frogatu da Kataluniako Parlamentuak onartu eta Auzitegi Konstituzionalak baliogabetu dituen lege sozialekin.Ibex 35-en eta Madrilgo botere faktiko zenbaiten oposizio aktiboa guri demokrazia ukatzeko hain izan da bistakoa ezen gaur egun katalanismoa burgesiarekin lotzeak ez baitu batere zuztarrik. Cendrós Paco Candel, Jaume Botey, Marta Mata, Rosa Sensat edo Muriel Casals, horiek beti izango dira gure erreferenteak. Eta Josep Fontana ere bai, zoritxarrez duela gutxi utzi gaituena, legatu eta mezu iraunkorra eman baitzigun: “Itxaropen handia daukat jendeak errekuperatzeko eta berriz ere zutitzeko daukan ahalmenean”.

Jordi Cuixart - Foto_ BERNAT VILARÓ

Argazkia: BERNAT VILARÓ

“Sinestuta nago epaiak deserosoagoak izango direla haientzat guretzat baino”

Nola ikusten duzu ANC eta Òmnium espazioa? Zein izan behar da haien zeregina etapa berri honetan? Aktore berriak sortuko dira gizarte zibilean?

Nik Òmnium Culturali buruz hitz egin dezaket. Urriaren bataren aurretik egin genuen moduan, jarraituko dugu demokrazia defendatzen beste edozeren gainetik eta gu ahultzeko Estatuak egin ditzakeen erasoak eraso; gaur egun inoiz baino legitimatuago eta arduratsuago sentitzen gara, babesa ematen diguten 125.000 bazkideen alboan. Kultura gizarte-kohesioaren zutarri funtsezkotzat hartuta.

Urriaren 1eko autodeterminazio-erreferendumerako, ez genuen kanpainarik egin, ez alde ez kontra. Demokrazioaren aldeko Deia egin genuen, gaur egun inoiz baino beharrezkoagoa dena. Aurrean dugun estatuak oinarrizko askatasunak zapaltzen ditu, eta espetxean gauzka modu erabat desproportzionatu batean. “Mozal Legea” onartu zenetik, eta prozesuaren ondorioz, 20.000 herritar baino gehiago izan dira zehatuak edo prozesatuak, beren eskubideak baliatzeagatik; esaterako, adierazpen-askatasuna, informazio-askatasuna, manifestatzeko eskubidea edo botoa ematekoa. “Bihar zu izan zaitezke” kanpaina bultzatu dugu, beste erakunde batzuekin batera, hain zuzen atzerakada autoritario hau salatzeko. “Ez gara isilduko”, konbentzituta gaude, ez dute isilaraziko “Borboiak, lapurrak” oihua, eta jarraitzen dugu, eta jarrituko dugu, Valtònic, Tamara edp Adri-ren askatasun osoa exijitzen. Demokrazia bete batean bizi nahi dugu, ez diegu uko egingo gure eskubideei.

Espetxea hautematen dut salaketa egiteko aukera argi baten gisa, eta ez, inola ere, truke politikorako txanpon baten gisa, eta irmo sinesten dut epaiak askoz ere deserosoagoak izango direla haientzat guretzat baino. Gure kontrako epaiak haien kontrako kondenak izango dira. “Zer egin zenuen zuk Nelson Mandela askatzeko, zeina terrorista bat baitzen Margaret Thatcherren aburuz?”. Galdera hori egin zion kazetari batek duela egun gutxi Theresa May egungo ministro britaniarrari, eta ez zuen jakin erantzuten. Prozesuak zerbait erakutsi badu, izan da hau ez dela pertsonalismoen kontua, eta lidergo berriak sortzeko duen gaitasunak inbidia emango liekeela Europa mailako haustura-proiektu askori. Gaur egun inoiz baino beharrezkoagoak ditugu espetxe barruko liderrak, erbestekoak edo gizartekoak berak, baina ez daukat dudarik berriak sortuko direla, eta hori guztiz bateragarria da daudenekin, arras osasungarria baita. Òmnium-en kasuan, zorionekoak gara Marcel Mauri edukita.

Jordi Cuixart - Foto_ BERNAT VILARÓ

Argazkia: BERNAT VILARÓ

“Dugun haustura soziala “igogailu soziala” da: pobrezia, desparekotasuna eta bazterkeria”

Arriskua al dago independentismoak joera identitarioagoa edo nazionalistagoa hartzeko? Eta Espainiako eskuin muturra, nola ikusten duzu Katalunian izan duen hazkundea? Uste duzu estatuak Katalunia “ulsterizatu” nahi duela? Zer errezeta daude horri aurre egiteko?

Ezin dugu banalizatu Ipar Irlandako gatazkan gertatu zena eta zentzurik ez duten konparazioetan arreta galdu. Katalunian ez dago haustura soziala izateko arriskurik, nahiz eta batzuek jo eta ke ideia hau sartzen saiatzen diren, mantra bat bezala. Denok dakigu soberanismoaren dohain handia dela mugimendu guztiz bakezalea izatea, eta aberastasun eta transbertsalitate maila ikaragarria duela, klaseartekoa eta belaunaldiartekoa egiten dutenak, populismoaren beste muturrean. Hemengo haustura soziala “igogailu soziala” da: pobrezia, desparekotasuna eta bazterkeria, errotik borrokatu behar ditugunak.

Izugarri kezkatzen nau Europan eta mundu osoan eskuin muturrra izaten ari den gorakada, baita Katalunian ere. baina ezin dugu ahaztu Franco duela 40 urte hil zela eta orain, 2018. urtean, gobernu batek (20 urtez gobernatzen egonda hatz bat ere mugitu ez duen alderdi batek gidaturik) mahai gainean jarri duela diktadorearen desobiratzea. Inoiz ikusi ez den gauza da, lotsagarria edozein demokraziarentzat. Kezkagarriena ez da Erorien Harana, frankismoaren iraute kulturala eta estrukturala baizik. 700 komandante militarrek baino gehiagok -haietako asko erreserbakoak- diktadorearen aldeko adierazpena sinatu dute. 700 baino gehiagok! Eta Francisno Franco fundazioak, legezkoa izateaz gainera, diru-laguntza publikoak jasotzen ditu; milaka lagun daude errepide bazterretan lurperatuta, hilobi komunetan… Xingola horiek kentzen argazkiak egiten dituztenek ez dute sekula plaka frankistarik kendu, eta Kataluniako Parlamentuan ez dute Franco kondenatzen.

Espainia da hilobi komunetan desagerturiko jende gehien dituen Europako herrialdea, munduko bigarrena Kanbodiaren atzetik. Espainiako estatuak ez du sekula frankismoa kondenatu, ez ditu orduko kideak epaitu, epaiketa sumarisimoek indarrean jarraitzen dute, Llúis Companys Generalitateko presidentearen hilketa barne, edo Salvador Puig Antich-ena. Horregatik, Òmnium-ek jarraitzen du, memoriaren aldeko entitateekin batera, azaroaren 20an justizia eskatzen frankismoaren hilketen aurrean. Kezkatuta gaude ikusita eragile politiko eta sozial batzuek herri batzuetako kaleetan talde batzuek erabiltzen duten indarkeria legitimatzen dutela. Urriaren 1ean zauritu zituzten mila inguruko boto-emaile baketsuak kondenatu ez dituzten berak dira. Ezin onartuzkoa da edozer indarkeria mota legitimatzea. Indartu besterik ez du egiten. Gai honetan, beharrezkoa da denok bat etortzea. Indarkeria ezin da onartu, datorren lekutik datorrela. Faxismorik inoiz ez, inon ez eta inoren kontra ez; deiadar transbertsal horrek zero tolerantzia eskatzen du, erakunde publikoetatik hasita, gizarte osoaren ausardiarekin batera.

“Xingola horiak kentzen argazkiak egiten dituztenek ez dute sekula plaka frankistarik kendu”

Zer irakurtzen duzu espetxean?

Asko eta askotarikoa, hasi “Revista de Catalunya” eta buka nire gustukoenetako batekin; Thoreau, desobedientzia zibilaren aitaponteetako bat. Asko gustatu zaizkit baita ere Václav Havel-en eta Gramsci-ren gutunak, edo So Jong-Ju korearraren antologia poetikoaren katalanezko itzulpena, zeinak katigatu egin baininduen bere muturreko egunerokotasunagatik.

Txel Bonet nire neskalagunak “The pot book” opartitu zidan, Edmund De Waal-ena, beste antologia bat, baina kasu honetan zeramikazko 300 piezak osatua, gizateriaren historian zehar eginak; orduak eta orduak ematen ditut. Eta orain, adibidez, Anna Gabrielek Genebatik bidali didan liburu batekin ari naiz, Angela Davisena, espetxeen abolizioari buruz. Frantsesez da, eta ondo etorriko zait praktikatzeko. Irakurtzeko daukat baita ere Nelson Mandelaren “Cartes des de la presó”.

[Jordi Cuixart-ek idatziz erantzun dio CRÍTICen galdetegiari Lledoners-eko espetxetik. Galderak Òmnium Cultural-en komunikazio-taldearen bitartez helarazi zaizkio, abuztuaren erdialdean. Cuixart-en erantzunak abuztuaren 31koak dira.]

Argazkia: Jordi Borràs

Iturri originala – El Crític (02-09-2018)

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedintumblr

Share this Post

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>
*
*